Kunstgeschiedenis op de Golfbaan het Rijk van Nijmegen, Postweg 17, Groesbeek.

13 december 2023 (14:30 - 16:30 uur)

Lezing 2 – Architectuur: het nuttige en het aangename.

 Wedergeboorte en drama

Een veelvoorkomende misvatting over de middeleeuwen – in het Engels the dark ages genoemd– is dat er veel kennis en techniek verloren gaat. De kunsten bewijzen echter het tegendeel, vooral betreffende de gotische bouwkunst. In de grote steden verrezen kathedralen van ongekende omvang. Het waren prestigeobjecten; elke stad wilde de mooiste en grootste kathedraal. De bouwmeesters pasten nieuwe mogelijkheden toe om hoger en lichter te bouwen en zo de druk van het gewelf naar bepaalde punten te leiden. Dit principe paste ook bij het theologische standpunt van Abt Suger (van de abdij van Saint-Denis): God is Licht. Hij geloofde dat door middel van materiële schoonheid en stralend licht mensen ontvankelijker gemaakt konden worden voor de geestelijke glorie van God.

De theorieën van Vitruvius zijn door de gehele middeleeuwen toegepast, maar de klassieke vormentaal komt zichtbaar terug in de renaissance, de wedergeboorte van de klassieken. Architecten zoals Alberti, Bramante en Palladio ontwerpen allerlei gebouwen in de openbare ruimte. Een groot verschil met de middeleeuwen is dat de Kerk niet de enige opdrachtgever is, maar nu ook gilden en rijke burgers. Vitruvius’ gedachtegoed over de mens als maat der dingen weerklinkt in het humanistisch denken vanaf de 15e eeuw, waarin de mens als individu centraal staat. 

Nathalie Mantel.