Kunstgeschiedenis lezing door Chris Van Weel (1947). Voor Kunst en Vrouwenrechten. In het Rijk van Nijmegen, Postweg 17, Groesbeek

23 september 2026 (14:00 - 16:00 uur)

Mathilde Cohen Tervaert-Israëls (1864-1945).

Mathilde Cohen Tervaert-Israëls ontpopte zich vanaf
1900 als een gedreven feministe. Als oprichtster van
de afdeling Den Haag van Onderlinge
Vrouwenbescherming bond zij de strijd aan tegen de
dubbele moraal die voor vrouwen en mannen
golden. Zij bekommerde zich daarbij vooral om het
lot van ongehuwde moeders en prostituees. In die
strijd richtte zij zich op het realiseren van volwaardig
staatsburgerschap voor vrouwen door middel van
het verwerven van kiesrecht en door politieke
participatie.

Naast het presidentschap van de Nederlandsche Vereeniging van
Staatsburgeressen was zij van 1924-1935 lid van Provinciale Staten van
Zuid-Holland. In 1934, in de nadagen van haar feministische carrière, zag zij zich
door het plotseling overlijden van haar broer Isaac Israëls geplaatst voor de taak
om diens atelier op te ruimen. Zij moest een passende bestemming vinden voor
de daarin aanwezige omvangrijke collectie schilderijen, aquarellen en
schetsboeken van Isaac en van haar vader Jozef Israëls. Dit resulteerde in grote
schenkingen aan diverse musea in Nederland. Haar bijdrage aan het
Nederlandse kunstbezit werd evenmin als haar betekenis voor de strijd om
vrouwenrechten eerder beschreven. Het levensverhaal van Mathilde Cohen
Tervaert-Israëls onthult haar rol als feministe en hoedster van het erfgoed-
Israëls.

5

Chris Van Weel (1947)
Chris van Weel studeerde na het gymnasium geneeskunde in Leiden. In 1981
promoveerde hij aan de Erasmus Universiteit Rotterdam; in 1985 werd hij
benoemd tot hoogleraar huisartsgeneeskunde aan de Radboud Universiteit. Van
jongs af aan voelde hij zich verbonden met het werk van zijn betovergrootvader
Jozef Israëls en diens zoon Isaac Israëls. Daaruit ontstond zijn fascinatie voor de
rol van zijn overgrootmoeder, Mathilde Cohen Tervaert-Israëls, in het beheer
van hun artistieke nalatenschap.
In 2024 publiceerde hij haar biografie Voor kunst en vrouwenrechten: Mathilde
Cohen Tervaert-Israëls, waarop deze voordracht is gebaseerd.
NB: in het Kröller-Müller Museum is t/m 30 augustus de tentoonstelling Het
Europa van Isaac Israëls, de broer van Mathilde Cohen Tervaert-Israëls te zien.
Miriam Bakx.